Ġeografija u Storja
Ġeografija u Storja
Ħaż-Żebbuġ hija waħda mill-eqdem u l-aktar lokalitajiet storiċi importanti fiċ-ċentru ta’ Malta. L-istorja tagħha tmur lura għal diversi sekli, u l-iżvilupp tal-lokalità huwa marbut mal-għaqda ta’ tliet villaġġi żgħar: Ħal Mula, Ħal Muxi u Ħal Dwin. Madwar is-sena 1380, dawn il-komunitajiet ingħaqdu f’raħal wieħed, li beda jissejjaħ Ħaż-Żebbuġ. Fl-istess żmien inbniet knisja ddedikata lil San Filippu t’Aġira, li kellha ssir il-qalba reliġjuża u soċjali tal-komunità. L-isem “Żebbuġ” huwa assoċjat mas-siġar taż-żebbuġ li kienu jikbru fl-inħawi. Matul is-sekli ta’ wara, il-lokalità kibret kemm fil-popolazzjoni kif ukoll fl-importanza ekonomika tagħha. Fi żmien il-Kavallieri ta’ San Ġwann, Ħaż-Żebbuġ kienet fost l-irħula ewlenin ta’ Malta. L-abitanti tagħha kienu involuti fil-kummerċ, il-korsarija u l-industrija tal-qoton, li kienet waħda mill-attivitajiet ekonomiċi importanti ta’ Malta fis-sekli XVII u XVIII. Matul iż-żmien tal-Kavallieri, il-popolazzjoni kibret b’mod sostanzjali, u dan jirrifletti l-iżvilupp ekonomiku u soċjali tal-komunità. Wieħed mill-aktar mumenti importanti wasal fl-1777, meta l-Gran Mastru Emmanuel de Rohan-Polduc ta lil Ħaż-Żebbuġ it-titlu ta’ Città Rohan. Din kienet unur kbir għall-komunità u għolliet l-istatus tagħha minn raħal għal belt. B’tifkira ta’ dan l-avveniment inbena Bieb De Rohan, magħruf ukoll bħala Il-Bieb il-Ġdid, li għadu sal-lum wieħed mis-simboli ewlenin tal-lokalità. Fis-sekli XIX u XX, Ħaż-Żebbuġ kompliet tiżviluppa bħala komunità residenzjali, kummerċjali u kulturali. Il-lokalità tat ukoll diversi personalitajiet magħrufa, fosthom Mikiel Anton Vassalli, wieħed mill-aktar figuri importanti fl-iżvilupp u l-istudju tal-lingwa Maltija. Illum, Ħaż-Żebbuġ tibqa’ tħaddan wirt storiku għani li jgħaqqad l-istorja reliġjuża, ekonomika, arkitettonika u kulturali ta’ Malta. Il-Knisja ta’ San Filippu, Bieb De Rohan, il-knejjes u kappelli antiki u l-wirt tradizzjonali tal-lokalità jfakkru fl-istorja twila ta’ komunità li matul is-sekli saret magħrufa bħala Città Rohan.